burgerbeweging in actie

Terzake Magazine – De Koep: een geloofwaardige burgerbeweging met impact

DOWNLOAD PDF

Hieronder het integrale artikel dat verscheen in Terzake Magazine -December 2014

(een publicatie van De Wakkere Burger vzw)

——————-

Karl van den Broeck is mede-initiatiefnemer van De Koep, een burgerbeweging die wonen en werken in Turnhout zo aangenaam, goedkoop, rechtvaardig en duurzaam mogelijk maakt.

——————-

Om de dynamiek in Turnhout niet verloren te laten gaan, werd de burgerbeweging De Koep in 2013 geboren. Deze alternatieve middenveldorganisatie staat los van de traditionele bewegingen en verenigingen, en slaagt er in om initiatieven te ontplooien en vooral initiatief van anderen te stimuleren. Zonder steun van de overheid doppen we onze eigen boontjes. Het geeft ons vrijheid en houdt ons scherp. Een open dialoog met het bestuur blijft wel broodnodig.

ls Vlaamse cultuurstad werd Turnhout in 2012 geprezen voor zijn dynamiek van grote openheid, samenwerking over grenzen heen, van creativiteit en eigen initiatief. En vooral: voor zijn ambiance. Maar toen Turnhout na de verkiezingen in 2012 een nieuw centrumrechts stadsbestuur kreeg, dreigden waardevolle projecten en methodieken die in 2012 hun deugdelijkheid hadden bewezen, verloren te gaan. Voor een aantal burgers was de maat vol toen we ontdekten dat de meerderheid niks ging ondernemen om de verkoop van de Turnhoutse watertoren – die symbool stond voor de dynamiek van Turnhout – te verhinderen. In de watertoren werden tijdens het feestjaar honderden voorstellingen, concerten, voordrachten en tentoonstellingen georganiseerd. Laagdrempelig, gratis en kleinschalig.

PRATEN, COMMUNICEREN, GOEDE ARGUMENTEN AANDRAGEN EN NIET VERVALLEN IN CYNISME IS HEEL BELANGRIJK.

Deze burgers vonden elkaar aanvankelijk in een plan om via crowdfunding de watertoren te verwerven en hem ter beschikking te stellen van de Turnhoutse gemeenschap. De Koep was geboren. Operatie Watertoren ‘mislukte’ uiteindelijk nadat een privépersoon de toren kocht. Anderzijds zette die campagne De Koep definitief op de kaart. Hoe groot het vertrouwen in De Koep was/is, bleek toen we de mensen de kans gaven om het geld dat ze geschonken hadden voor de watertoren terug te vragen. Uiteindelijk bleef tachtig procent van het geld in de vereniging die er nieuwe initiatieven mee kon ontwikkelen.

Projecteigenaar

Met De Koep ontstond een nieuw soort middenveldorganisatie, die los van de traditionele bewegingen en verenigingen initiatieven kon ontplooien en vooral initiatief van anderen kon stimuleren. Door de techniek van open volksvergaderingen, een open communicatie naar de pers, het stadsbestuur en de andere spelers op het middenveld, verwierf De Koep al snel veel morele en financiële steun. We experimenteren met nieuwe vormen van participatie en willen een partner zijn voor iedereen – burgers, verenigingen, ondernemingen, bestuur – die onze missie wil helpen realiseren. Wij willen mee bouwen aan de transitie die onvermijdelijk is: die van de deeleconomie, duurzame ontwikkeling, participatie en solidariteit. Daarbij wordt vooral ingezet op het concept ‘projecteigenaar’. Op onze volksvergaderingen borrelen vaak creatieve en originele ideeën op. Het is niet de bedoeling van De Koep om die allemaal zelf te gaan realiseren, maar door het samenvoegen van de maatschappelijke netwerken van onze leden – een breed samengestelde raad van bestuur –, is er veel mogelijk en kunnen mensen eigenaar blijven van hun eigen project.

Zo stimuleerden en ondersteunden wij Campina Energie, een Kempense energiecoöperatie die op het punt staat te participeren in drie windmolens in Turnhout. De Koep heeft vertegenwoordigers
binnen Campina Energie, maar stuurt de coöperatie niet. Daarnaast werken we aan een vernieuwd inspraak- en participatietraject. Samen met VormingPlus willen we een ‘Charter van Turnhout’
opstellen dat de relatie tussen burger en bestuur moet herijken. De traditionele inspraakmethodiek – waarvan Turnhout in Vlaanderen zowat de pionier was in de jaren zeventig –, is versleten en moet gemoderniseerd worden. Dat charter moet breed gedragen worden en nieuwe inspraakmethodieken voorstellen. Ons voorbeeld is het Charter van Kortenberg dat in 2012 werd ‘geactualiseerd’. Daarnaast zijn wij betrokken bij de invulling van de Stadsboerderij nadat gebleken is dat veel mensen op onze volksvergadering actief wilden zijn in de duurzame landbouw. We brengen mensen samen en werken samen met de exploitant van de stadsboerderij om hun projecten te helpen realiseren. Dat gaat van plukboerderij, tot honing en voedselteams. Momenteel wordt ook gezocht naar manieren om een lokaal crowdfundingplatform op te richten.

CRUCIAAL IS DE BONTE SAMENSTELLING VAN ONZE ALGEMENE VERGADERING. DAARIN ZITTEN NIET DE USUAL SUSPECTS, MAAR MENSEN UIT DIVERSE HOEKEN.

Niet tégen iets maar vóór iets De Koep kan rekenen op brede steun, boven de partijgrenzen heen. De Koep zal zich niet tégen iets inzetten, maar vóór iets. Zo hebben wij destijds de jeugdraad gesteund toen het vorige stadsbestuur – dat in oktober 2013 werd vervangen door een centrumlinks bestuur – de Wollewei wou verkopen. Wij organiseerden een petitie en verleenden hand- en spandiensten om te voorkomen dat het oudste stedelijke jeugdcentrum van Vlaanderen zou worden verkocht. Die actie was succesvol. Wanneer we drempels ervaren, hebben die vaak te maken met achterdocht. Maar wanneer we duidelijk maken dat we geen mantelorganisatie zijn van een of andere politieke partij of een ideologische strekking, verdwijnt die achterdocht meestal snel. Cruciaal is de bonte samenstelling van onze Algemene Vergadering. Daarin zitten niet de usual suspects, maar mensen uit diverse hoeken. Praten, communiceren, goede argumenten aandragen en niet vervallen in cynisme zijn belangrijke zaken om drempels weg te werken. En vooral blijven lachen en af en toe een stevige pint drinken.

Overheid als partner

Wij proberen altijd samen te werken, of het nu met officiële instanties is of met verenigingen of individuen. Voor het Charter van Turnhout is een goede verstandhouding en een open dialoog met het bestuur broodnodig. Campina Energie kreeg ook een duw in de rug toen het stadsbestuur de beslissing nam dat voortaan alle grootschalige energieprojecten gerealiseerd moeten worden met twintig procent burgerparticipatie. En in de stadsboerderij bieden wij ons netwerk en onze knowhow aan. Wij zijn niet op zoek naar subsidies en willen graag onze eigen boontjes doppen. Dat geeft ons vrijheid en houdt ons scherp. Momenteel is De Koep nog werkbaar met vrijwilligers. We willen dat zo houden, wat niet wil zeggen dat de projecten die in de schoot van De Koep ontstaan niet kunnen doorgroeien als onderneming of als gesubsidieerde vereniging.

Maatschappelijke impact

Dat De Koep een grote impact heeft, bleek tijdens Operatie Watertoren en dat bleek ook bij de opstart van Campina Energie. Dankzij onze acties hebben we een groot aantal sympathisanten die we via sociale media en nieuwsbrieven – desnoods per post – voortdurend op de hoogte houden van onze plannen. We krijgen ook vaak vragen om projecten mee te ondersteunen. Op dit moment is die vraag zelfs groter dan onze capaciteit. De Koep draait op een handvol vrijwilligers, maar kan terugvallen op een breed netwerk van vrijwilligers. Ook communicatie is erg belangrijk, ook naar de pers toe. Al onze activiteiten kunnen rekenen op persaandacht en die is tot nog toe altijd erg welwillend. Ook dat is een bewijs van onze geloofwaardigheid. De Koep organiseerde een debat over de toekomst van de Warande dat door alle stakeholders werd gewaardeerd. Op die manier informeren we de burger, zetten we een heikel thema op de agenda en brengen we de rechtstreeks betrokken spelers bij elkaar zodat ze elkaar beter kunnen leren kennen.

FacebooktwitterpinterestFacebooktwitterpinterest